Omdat het kan…
Gisteravond was er een ‘item’ bij De Wereld Draait Door, waarin werd gesproken over hoe laagdrempelig het nu zou zijn om de OV Chipkaart te misbruiken. Het stralend enthousiasme waarmee die methode werd getoond, en de antwoorden op de vragen van de presentator waren intrigerend.
De kanttekening die Matthijs van Nieuwkerk probeerde te plaatsen in het gesprek, “jullie hoeven dit toch niet te doen?”, veroorzaakte een min of meer glazige blik bij de woordvoerders. Niet doen leek geen enkele overweging te zijn geweest. De houding en antwoorden leken nog het meest op het bekende (sporters, recordbrekers etc) antwoord op de vraag “Waarom doe je dit”: “omdat het kan”. Dit in de context dat de sprekers zelf aangaven dat het illegaal is om te doen, maar deze “kruiswoordpuzzel voor gevorderden” is te leuk om onopgelost te laten.
Dat het technisch kan, konden we constateren. Accepteren we dat dit ook maatschappelijk kan?
Eén van de motivaties van de sprekers (zo niet de kern motivatie) was dat de overheid veel meer naar IT experts had moeten luisteren. Al bij de introductie zou men de overheid hebben gewezen op de zwakheden van het huidige technische systeem. En omdat de overheid niet luisterde, toont men de zwakheden nu in de praktijk aan. Daarbij gaven de sprekers gelijk de cirkel redenering van de eigen argumentatie aan door te stellen dat alle beveiliging uiteindelijk te kraken zou zijn.
In de “fysieke wereld” zou een dergelijk verloop van waarschuwen en vervolg actie, vrij snel kwalificaties in de richting van chantage en afpersing krijgen. Maar niet in de “digitale wereld”, daar krijgen we een breed platform en complimenten voor doorzettingsvermogen. In het sterk aan te bevelen boek “You Are Not a Gadget” van Jaron Lanier, beschrijft hij deze houding beeldend als “Therefore, we smartest technical people ought to invent ways to attack the innocents, and publicize our results, so that everyone is alerted to the dangers of our superior powers. After all, a clever evil person might come along.” Vervolgens geeft Lanier overigens aan dat deze ideologie (“ideology of violation”) soms ook tot positieve resultaten kan leiden.
Maar niet voordat hij ernstige kanttekeningen plaatst bij het verschil in reactie en houding tussen de digitale en fysieke wereld. Als voorbeeld noemt hij een lezing in 2008 waar onderzoekers aantoonden hoe mobiele telefoons gebruikt konden worden om pacemakers uit te schakelen. Dat verhaal kreeg een relatief positieve bijval, en de publieke en journalistieke reactie was anders dan wanneer de onderzoekers bijvoorbeeld zouden hebben aangetoond een manier te hebben gevonden om onmerkbaar voor de eigenaar ski’s aan te passen zodanig dat deze dodelijk zou verongelukken op de piste.
Ik denk dat we ontwikkelingen in de sfeer van “ideology of violation” vaker als zodanig moeten bespreken en van commentaar voorzien. Nu draait deze wereld mij net iets te gemakkelijk door, “omdat het kan”…